Erkal Umut’un e-kitabı ücretsiz erişimde: Genco Erkal’ın Dramaturjisinde Yapı ve Anlam
Tiyatro araştırmacısı, yazar ve yönetmen Erkal Umut’un Dostlar Tiyatrosu’nun oyunlarını ele alan Genco Erkal’ın Dramaturjisinde Yapı ve Anlam adlı çalışması, US E-Yayınları etiketiyle ücretsiz e-kitap olarak okura sunuldu.
Kitap, Dostlar Tiyatrosu’nda sahnelenen oyunlar üzerine kaleme aldığı çözümleme ve inceleme yazılarından oluşuyor. Kitap, Genco Erkal’ın oyun metinlerine yaklaşımını ve sahneleme biçemini merkeze alarak dramaturjisinin yapısal ve anlamsal nitelikleri arasındaki diyalektik ilişkiyi izliyor. Çalışmanın odağındaki dört sahneleme, Dostlar Tiyatrosu’nun yarım yüzyılı aşkın tarihinin farklı kesitlerine denk düşüyor.
“Can”, Erkal’ın Brecht, Nâzım Hikmet ve Aziz Nesin’den sonra bu kez Can Yücel’i “yüksek sesle” okuma kararının ürünüydü ve Dostlar Tiyatrosu’nun 30. yılında sahnelenmişti. “Merhaba” ise topluluğun 50., Erkal’ın 60. sanat yılında, sanatçının “benim yazarlarım” dediği Aziz Nesin, Bertolt Brecht, Can Yücel, Nâzım Hikmet ve William Shakespeare’in yapıtlarından uyarlanmıştı. Repertuvarın son halkalarından İmparator ise Ryszard Kapuściński’nin “Afrika Aslanı” adlı kitabından Colin Teevan’ın uyarladığı, Türkçeye çevirisini, dramaturjisini ve yönetimini Genco Erkal’ın üstlendiği; sahnede Enes Sarı ile birlikte oynadığı yapımdı. Dördüncü sahneleme, Brecht’in “Galilei’nin Yaşamı” adlı oyunu.
BELGESEL DEĞERDE BİR KİTAP
Kitabı yalnızca bir eleştiri derlemesi olmaktan çıkaran iki metin var. Birincisi, Umut’un Genco Erkal ile “İmparator” üzerine yürüttüğü yazışmalar sırasında oyun metnine ilişkin kaleme aldığı okuma notları. İkincisi, Erkal’ın “Galilei’nin Yaşamı” sahnelemesine dair dramaturji çalışmasının özeti niteliğindeki “Yönetmenin Notlarından” başlıklı yazısı. Türkiye’de politik tiyatronun yöntemine ilişkin birincil belgelerin seyrekliği düşünüldüğünde, bu iki metin kitabın belgesel değerini eleştiri boyutunun ötesine taşıyor.
YAZARIN BRECHT İLE TANIŞTIĞI OYUN
Erkal Umut, sunuş yazısında 1980’lerde henüz üniversite öğrencisiyken izlediği “Galilei’nin Yaşamı” sahnelemesinin kendisi için Brecht tiyatrosuyla tanışma noktası olduğunu belirtiyor. Kitabın amacını da “Genco Erkal’ın uyguladığı dramaturjik yaklaşımın yapısal ve anlamsal özünü ortaya koyarak günümüz tiyatro pratiğine katkı sunmak” olarak tanımlıyor. US E-Yayınları’nın sitesinde, İstanbul Şehir Tiyatrosu, BGST, Bakırköy Belediye Tiyatrosu, Kumbaracı 50, Bizim Tiyatro, Tiyatro Simurg ve Şermola sahnelemelerine ilişkin yazıların yeni bir e-kitapta toplanacağı da duyuruluyor.
ÜCRETSİZ OLARAK EDİNMEK MÜMKÜN
Ücretsiz olan kitaba erişmek isteyenlerin erkalumut@gmail.com adresine EPUB ya da PDF biçemlerinden hangisini istediğini belirten bir e-posta göndermesi yeterli.
ERKAL UMUT KİMDİR?
Yıldız Teknik Üniversitesi Makina Mühendisliği bölümü mezunudur. Tiyatro Dergisi, Mimesis ve TEB Oyun dergilerinde tiyatro kuramı ve oyun eleştirisi üzerine yazıları yayımlanmaktadır. Tiyatro Eleştirmenleri Birliği (TEB) üyesidir. “Epik Tiyatro Atölyesi” adı altında kuram ve uygulamaya dayalı çalışmalar yürütmektedir. Çeşitli tiyatro topluluklarında oyunlar sahneye koymaktadır. Bilim ve dogma arasındaki çatışmayı ele alan ”Galileo’nun Korkunç Düşünceleri” ve Soma maden katliamını konu alan ”Değil” adlı yazdığı oyunlara Direklerarası Seyircileri tarafından oyun yazarlığı ödülleri verilmiştir. 2019 yılında düzenlenen “Maltepe Uluslararası Tiyatro Festivali”nde de “Emek Ödülü” sunulmuştur. Yazdığı dört oyunun yer aldığı “Erkal Umut – Toplu Oyunları 1” (Mitos Boyut, İstanbul 2022) adı ile yayımlanmış bir oyun kitabı, ayrıca “Çağdaşımız Brecht- Epik Diyalektik Tiyatronun Günclliği ve Tarihselliği” (Mitos Boyut- 2026) adı ile yayımlanmış bir kuramsal kitabı bulunmaktadır.