Trabzon’da kırk yıllık sahne el değiştirdi, tiyatrolar nikâh salonuna sığındı

Trabzon’da yıllardır özel tiyatrolara ev sahipliği yapan Hüseyin Kazaz Kültür Merkezi, “valilik hizmetlerinde kullanılmak” üzere muhalefete geçen Ortahisar Belediyesi’nden alındı; sonra da Devlet Tiyatroları’nın kullanımına verildi. Trabzonlu 15 özel tiyatro topluluğu mecburen hiç de uygun olmayan bir nikâh salonunda perde açıyor.

Trabzon’da tiyatronun kalbinin attığı Hüseyin Kazaz Kültür Merkezi’nin başına gelenler, kentin bağımsız tiyatro sahnesinin nasıl kaybedildiğini gösteriyor. 40 yıldır kültür sanat faaliyetleri için kullanılırken, geçen yılın başında “valilik hizmetleri” için belediyeden alınan, bu yıl da Devlet Tiyatroları’na verilen bina konusunda özel tiyatrolar umutsuz. Şimdi tadilat yapılması gündeme gelen kültür merkezinde programı Devlet Tiyatroları belirleyecek; özel tiyatrolar “müsaitlik durumuna göre” sahne alabilecek. Kentin daha önce burayı kullanan 15 özel tiyatrosu ise faaliyetlerini tiyatro yapmaya uygun olmayan nikâh salonunda sürdürüyor.

Trabzonlu özel tiyatroları salonsuz bırakan süreç, Ortahisar Belediyesi’ne tahsisli olarak yıllardır faaliyet gösteren Hüseyin Kazaz Kültür Merkezi’nin tahsis işleminin Şubat 2025’te yenilenmemesiyle başladı. Tarihi Ortahisar Mahallesi’nde 1883 yılında hapishane olarak inşa edilen bina, 1980’lerde kültür merkezine çevrilmiş, 1987 yılında Hüseyin Kazaz Kültür Merkezi adını almıştı. 40 yıldır Trabzon’da başta tiyatro olmak üzere kültür ve sanat hayatının kalbinin attığı mekânlardan biri olan sahne, Trabzon Devlet Tiyatrosu’na ait Haluk Ongan Sahnesi ile birlikte kentteki iki önemli sahneden biriydi. 2024 yerel seçimlerinde Ortahisar Belediyesi’nin muhalefete geçmesinin ardından Hüseyin Kazaz Kültür Merkezi binasının tahsisi yenilenmedi ve Milli Emlak Müdürlüğü’nden “Valilik hizmetlerinde kullanılmak üzere İçişleri Bakanlığı Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı’na tahsis edildiği” yanıtı verildi.

Ortahisar Belediyesi yönetiminin “siyasi” ve “kentin kültür sanat hayatına indirilmiş ağır bir darbe” olarak nitelendirdiği bu gelişmenin ardından Trabzonlu özel tiyatrolar girişimlerini sürdürdü ve pek çok yetkili ile görüştü. Ancak somut bir sonuç alınamadı. En son Ulaştırma ve Altyapı Bakanı, Trabzon Milletvekili Abdulkadir Uraloğlu’nun “kültür merkezinin yeniden tiyatroların kullanımına açılacağını” söylediği ifade edildi, ancak binanın Devlet Tiyatroları’na tahsis edilmesi gündeme geldi.

UMUT TİYATROSU: HİÇBİR SONUÇ ALAMADIK

Trabzon Umut Tiyatrosu Genel Sanat Yönetmeni Cengiz Aydoğdu, Sahneden’e yaptığı açıklamada, tarihsel olarak bir kültür-sanat şehri olan, “metrekareye en çok sanatçı düşen kent” denilen Trabzon’da 15 tiyatro topluluğunun artık oyunlarını sahneleyecek bir yeri kalmadığını söylüyor. 40 yıldır sayısız etkinliğe ev sahipliği yapan Hüseyin Kazaz Kültür Merkezi’nin iki yıldır kendilerine kapalı olduğunu hatırlatan Aydoğdu, şu bilgileri veriyor: “Valilikle yaptığımız görüşmelerden şimdiye dek hiçbir sonuç alamadık. En son 2026 Mayıs’ında Ulaştırma Bakanımız, Hüseyin Kazaz Kültür Merkezi’nin Trabzon’daki tiyatroların kullanımına açılacağını söyledi; iki gün sonra merkezin Trabzon Devlet Tiyatrosu’na devredildiğini öğrendik. Şimdi de tadilat yapılacak deniyor. Bizler yerel tiyatrolar olarak zaten iki yıldır Hüseyin Kazaz’ı kullanamıyorduk. Artık bu iklimde salonun hem Devlet Tiyatrosu hem yerel tiyatrolar tarafından kullanılması da zor görünüyor.”

Trabzon Devlet Tiyatrosu’nun hâlihazırda perde açtığı Haluk Ongan Sahnesi’nin de Trabzon Büyükşehir Belediyesi tarafından devralınması ve yerine yeni bir kültür merkezi inşa edilmesi söz konusu. Bu da kentin sahne sorununu daha da derinleştiriyor.

“VERİRİZ YA DA VERMEYİZ DİYEMEYİZ” DEMİŞLER

Trabzon Sanat Tiyatrosu Genel Sanat Yönetmeni Necati Zengin’in gazeteci Gökhan Dihkan’a aktardığı görüşmeler de umut vadetmiyor. Trabzon Devlet Tiyatrosu Müdürü Ahmet Uzuner’in kendisine “Veririz ya da vermeyiz diyemeyiz” dediğini aktaran Zengin, konuyu mekânda artık söz sahibi olan DT’nin Genel Müdürü Tamer Karadağlı ile de yüz yüze görüşmüş. Karadağlı’nın “Sizi mağdur etmeyiz” dediğini ifade eden Zengin, bu sözün bağlayıcılığı olmadığını belirtiyor ve “salonun geleceğinin tamamen Devlet Tiyatroları’nın inisiyatifine kaldığını” söylüyor. İddialar ve kaygıların yoğunlaşması üzerine Trabzon Devlet Tiyatrosu Müdürü Ahmet Uzuner’in Haber61 sitesine yaptığı açıklama ise farklı bir yönde. Uzuner, geçen Mayıs ayında yaptığı açıklamada “Orası artık sadece Devlet Tiyatroları’nın olacak” algısının yanlış olduğunu, valilik üzerinden bir protokol hazırlığı bulunduğunu ama bunun süreci daha sağlıklı yürütmek için yapıldığını ve sürecin tüm paydaşlarla, Trabzon’daki özel tiyatrolarla birlikte yürütüleceğini savundu. Trabzon İl Kültür ve Turizm Müdürü Tamer Erdoğan da iddialar üzerine, Hüseyin Kazaz Kültür Merkezi’nin Kültür ve Turizm Bakanlığı’na protokol kapsamında devredildiğini belirtti ve Devlet Tiyatroları’nın yanı sıra “müsaitlik durumuna göre amatör grupların da kullanabileceğini” dile getirdi. Erdoğan, “Bina tarihi bir yapı olduğu için bazı eksiklikler bulunuyor. Bu eksikliklerin kısa süre içerisinde tamamlanmasını planlıyoruz” diyerek tadilat yapılacağını doğruladı, ancak herhangi bir süre vermedi.

TİYATROLAR NİKÂH SALONUNA SIĞINDI

Hüseyin Kazaz Kültür Merkezi’nin önce Valiliğe, ardından DT’nin kullanımına verilmesiyle sahnesiz kalan 15 özel tiyatro topluluğu çareyi Ortahisar Belediye Başkanı Ahmet Kaya’nın desteğiyle evlendirme salonuna sığınmakta buldu. Ancak bu salon nikâh salonu olarak düzenlendiğinden tiyatro oyunu sahnelemeye uygun bir altyapıya sahip değil.

Burada oyunlarını sahnelemeye çalışan topluluklardan Trabzon Umut Tiyatrosu’nun Genel Sanat Yönetmeni Cengiz Aydoğdu, “Buraya nasıl gelindiğini anlamak için şapkamızı önümüze koyup düşünmeliyiz” diyor ve devletin kültür sanat politikasını gözden geçirmesi ve katılımcılığı kolaylaştırması gerektiğini vurguluyor. Meslek ve tiyatro örgütlerinin tek ses olması ve “Bana dokunmayan yılan bin yaşasın” anlayışından sıyrılması gerektiğini ifade eden Aydoğdu, özellikle Anadolu’da tiyatroların iğneyle kuyu kazmaya çalıştığını vurguluyor: “Gerçekten zor dönemlerden geçiyoruz. Ama geliştirici, katkı sağlayıcı projeleri hayata geçirecek; bilimden, akıldan uzaklaşmayan tiyatro ve kültür-sanat yapıları oluşturmalıyız. Üniversitelerden katkı alıp sürece müdahil olmalıyız diye düşünüyorum.”

Cengiz Aydoğdu, kentte tiyatroya dair önemli bir soruna işaret ediyor: “Trabzon Üniversitesi sahne sanatları bölümünün prova yapacak, oyun oynayacak bir tiyatro sahnesi bölüm açıldığından beri hiç olmadı. Bu sene ilk mezunlarını vermiş olmasına rağmen, önümüzde buna ışık tutacak bir çözüm de göremiyoruz.”

Tüm bu tartışmalı ve gitgelli sürecin sonunda Hüseyin Kazaz Kültür Merkezi’nin ilçe belediyesinden alınarak DT’nin etkin olacağı biçimde Kültür ve Turizm Bakanlığı’na devredilmesi, kentte perde açan 15 özel tiyatroyu sahnelerinden etti. Onlar “müsaitlik durumuna göre” sahne alabilecek misafir konumuna düştü, sahne de yerel yönetimin elinden çıkmasıyla siyasi iktidarın müdahalelerine daha açık hale geldi. Trabzon Üniversitesi Sahne Sanatları Bölümü’nün ilk mezunları da kentte kalmaları durumunda, tıpkı okudukları zamanda olduğu gibi, sahnesiz kalmaya devam edecek.