Taksim’de yeni bir sahne: Fitaş Dünya kapılarını açtı
Altmışlı yıllardan bu yana İstanbulluların buluşma adreslerinden biri olan ve epeydir bu kimliğini yitirmiş olan FİTAŞ Pasajı iki salonlu yeni bir tiyatro mekânına kavuştu. 211 kişilik büyük salonu, 89 kişilik küçük salonu ve atölye alanlarıyla yeni sahne, perdesini 23 Ekim akşamı Ara Sahne’nin Bazı Kötü Alışkanlıkların Politik Tarihi oyunuyla açtı.
Taksim’den İstiklal Caddesi’ne girip Fransız Konsolosluğu’nu biraz geçince sağda kalan pasajın önü, bu şehirde birkaç kuşağın buluşma adresiydi. “Fitaş’ın önünde” denirdi, saat söylenirdi, gerisine gerek kalmazdı. Sinema salonları bölündü, el değiştirdi, farklı farklı işlevler edindi sonra. 23 Ekim Cuma akşamı, pasaj yenilenirken sinema olarak tasarlanan üçüncü kat, bu kez tiyatro olarak kapılarını açtı. Girişteki dükkan vitrinlerinden içerideki değişim pek fark edilmese de, bilenler kolayca bulabildi.
Aslında bugünkü pasajın yerinde 1919-1950 arasında Kozmograf Sineması vardı; daha çok dar gelirli seyirciye ikinci vizyon filmler gösteren bir salon. Bugün bildiğimiz FİTAŞ Pasajı ise 1965-66 sinema sezonunda, Türkiye’nin ilk film şirketlerinden İpek Film tarafından Dünya Sineması’yla birlikte açıldı. “FİTAŞ” bir isim değil, bir kısaltmaydı: İpek Film’in film kiralama kolu olan Film İşleri Türk Anonim Şirketi. Biri büyük, ikincisi küçük iki salonu vardı. Yüksek tavanı ve balkonlu yapısıyla Beyoğlu’nun en büyük sinemalarından biriydi. FİTAŞ yalnızca bir sinema salonu da değildi. 1970’lerde Cem Karaca’nın, Barış Manço’nun, Erkin Koray’ın sahne aldığı; Moğollar’ın ilk solo konserini verdiği bir mekân olarak kent hafızasına kazındı. Haldun Taner’in öncülüğünde Ahmet Gülhan, Zeki Alasya ve Metin Akpınar tarafından kurulan Devekuşu Kabare’nin pek çok oyununa da ev sahipliği yaptı. Çok katlı pasajda ayrıca mağazalar, barlar, konser salonları da vardı.
“İLK 10 SALONLU MEGAPLEKS”
Sinemanın 1980’lerdeki krizi, el değiştirmeler derken, FİTAŞ 1990’ları İstiklal Caddesi üzerinde öne çıkan salonlardan biri olarak geçirdi. Asıl “dönüşüm”ü 2001’de geçirdi. İki salon bölündü parçalandı, yerini o dönemki sahibi olan AFM’nin deyişiyle “ilk 10 salonlu megapleks” oldu. Bu adım yeni seyirciyi çekmek için atılmıştı, ancak umulduğu gibi olmadı. Tam tersi etki yaptı. 2002’de Uluslararası İstanbul Bağımsız Filmler Festivali ilk kez burada düzenlendi. Bu yeni çizgi de kalıcı olamadı. 2012’de Cinemaximum zincirine katıldı; ancak bu macera da 3 yıl sürdü. Pasaj adıyla farklı etkinliklere ev sahipliği yaptı, sonrasında içinde restoranlar, eğlence ve yiyecek mekânlarının da yer aldığı, girişini bir mağazanın kapladığı bir hale büründü.
ÜÇÜNCÜ KATTAKİ YENİ SAHNE: FİTAŞ DÜNYA
Şimdi pasajın 3. katı, FİTAŞ Dünya adıyla 211 kişilik bir büyük salon, 89 kişilik bir küçük salon ve atölye alanları bulanan bir tiyatro mekânına dönüştü. Salonlar izlemeyi kolaylaştıran eğimleri, sahne genişliği ve tavan yüksekliği, geniş görüş açısı ile dikkat çekiyor. 23 Ekim’de Ara Sahnesi’nin “Bazı Kötü Alışkanlıkların Politik Tarihi” ile ilk kez perdelerini açan sahne, ilk haftalarında “Zabel”, “Çatıya Tıklatma”, “Günah Koleksiyoncusu”, “Tam Şuramda Duruyor”, “Arche”, “Ermiş”, “Ada Kasabası”, “Sevgili Arsız Ölüm – Dirmit”, “Bu Benim Çantam, Bu Benim”, “Havva” gibi bağımsız sahnelere perde açan oyunlara ev sahipliği yapacak. Sahnenin hedefi iki ayrı sahnesinde her gün iki oyun sahnelenen bir kapasiteye ulaşmak.