İhanet Yıllarında Yaşamak: İki farklı çağ, aynı paranoya

Nesrin Kazankaya’nın yazıp yönettiği İhanet Yıllarında Yaşamak, 9 Ekim’de Tiyatro Pera’nın Beşiktaş Dikilitaş’taki yeni sahnesinde prömiyer yapıyor. Oyun, Arthur Miller’ın Amerikan Karşıtı Faaliyetleri Araştırma Komitesi önündeki yargılanmasıyla 1692 Salem cadı mahkemelerini tek bir zaman düzleminde buluşturuyor.

Tiyatro Pera yeni sezona yeni bir adresle giriyor. Topluluk, Beşiktaş’ın Dikilitaş Mahallesi’ndeki yeni sahnesinin perdesini, Nesrin Kazankaya’nın yazıp düzenlediği ve yönettiği İhanet Yıllarında Yaşamak oyunuyla açacak. Oyunun prömiyeri 9 Ekim 2026 Cuma akşamı saat 20.30’da.

Kazankaya metni üç kaynaktan yola çıkarak kurmuş: Arthur Miller’ın 1987’de yayımlanan anı kitabı “Zamanın Kıvrımları: Bir Yaşam” (Timebends: A Life), Miller’ın “Cadı Kazanı”nı (The Crucible) yazma süreci ve Amerikan Karşıtı Faaliyetleri Araştırma Komitesinin (HUAC) duruşma tutanakları. Kaynakların tümünü Türkçeye Kazankaya çevirmiş. Oyunun ana hattını Miller’ın komite önüne çıkarılması oluşturuyor. McCarthy döneminde pek çok sanatçı, yazar ve bilim insanı komünistlikle suçlanıp işinden olurken, haklarında davalar açılıp hapse atılırken Miller, Salem’e gidip 17. yüzyılda cadılıkla suçlanarak idam edilen insanların mahkeme kayıtlarını incelemeye başlar; bu araştırmadan Cadı Kazanı doğar. Birkaç yıl sonra, 1956’da, sıra Miller’ın kendisine gelir. Oyun, Miller’ın biyografisini Salem yargılamalarıyla aynı sahnede, eşzamanlı olarak ilerletiyor: İki ayrı çağ, aynı iktidar paranoyası.

ELIA KAZAN’IN İHANETİ

Sahnede dönemin başka yüzleri de var. Dashiell Hammett ve Lillian Hellman gibi yazarların da yargılandığı süreçte, komiteye isim veren yönetmen Elia Kazan’ın ihaneti oyunun kırılma noktalarından birini oluşturuyor. Oyunda, Miller’ın eşi Marilyn Monroe da duruşmayı izleyenler arasında yer alıyor. Kazankaya’nın kurduğu paralellikte, dinsel dogmalarla insanları ölüme gönderen Salem ile siyasal cadı avının sürdüğü 1950’lerin ABD’si aynı mantıkta birleşiyor: Her iki çağın mahkemesi de gerçeği aramak yerine sahte kanıtlara ve düzmece tanıklıklara dayanarak masum insanları cezalandırıyor. Oyunun merkezinde bireysel vicdanla iktidar arasındaki çatışma duruyor.

Canlı müzik oyunda iki dünyayı birbirinden ayıran bir unsur olarak kullanılıyor: 1950’ler ABD’si caz tınılarıyla, Salem’in teokratik düzeni ise mistik ilahilerle sahneye taşınıyor. Oyunun dramaturgisini Şafak Eruyar, dekor ve kostüm tasarımını Adnan Berke Şenyüz, ışık tasarımını Kemal Edis, hareket düzenini Melisa Pelit Demirci üstleniyor. Kalabalık oyuncu kadrosunda Barış Yalçınsoy, Oğuz İşçi, Bahar Karaoğlu, Gökçe Burcu Zümrüt, Kaan Kurtoğlu, Seval İnan, Esel İsrafilova, Rozita Almozlino, Zeynep Su Polat ve Selin Gümüşkaya yer alıyor.

TİYATRO PERA YENİ ADRESİNDE

2000-2001 sezonunda Nesrin Kazankaya tarafından kurulan ve uzun yıllar Beyoğlu’nda, Sıraselviler Caddesi’ndeki oda tiyatrosu tipindeki sahnesinde seyirciyle buluşan Tiyatro Pera, bu sezondan itibaren oyunlarını Beşiktaş’taki yeni mekânında sahneleyecek.

* İhanet Yıllarında Yaşamak, 9 Ekim’deki prömiyerinin ardından 10 Ekim Cumartesi saat 20:30, 11 Ekim Pazar saat 18:30, 17 Ekim Cumartesi saat 20:30 ve 18 Ekim Pazar saat 18:30’da Tiyatro Pera’da izlenebilir.

“İhanet Yıllarında Yaşamak”

Yazan, düzenleyen, çeviren ve yöneten: Nesrin Kazankaya

Dramaturgi: Şafak Eruyar

Dekor ve kostüm: Adnan Berke Şenyüz

Işık: Kemal Edis

Hareket düzeni: Melisa Pelit Demirci

Oyuncular: Barış Yalçınsoy, Oğuz İşçi, Bahar Karaoğlu, Gökçe Burcu Zümrüt, Kaan Kurtoğlu, Seval İnan, Esel İsrafilova, Rozita Almozlino, Zeynep Su Polat, Selin Gümüşkaya