Afife: 28 yıl sonra yeniden bale sahnesinde

Turgay Erdener’in bestelediği, libretto ve koreografisi Beyhan Murphy’ye ait Afife, İstanbul Devlet Opera ve Balesinin yeni prodüksiyonuyla 10 Ekim’de AKM Türk Telekom Opera Salonunda prömiyer yapıyor.

Türkiye tiyatro tarihinde sahneye çıkan ilk Müslüman Türk kadın oyuncu olarak bilinen Afife Jale’nin hayatını anlatan modern bale Afife, İstanbul Devlet Opera ve Balesinin (İDOB) yeni prodüksiyonuyla yeniden seyirci karşısına çıkıyor. Eser, 10 Ekim 2026 Cumartesi akşamı Atatürk Kültür Merkezi Türk Telekom Opera Salonunda prömiyer yapacak. Prömiyerin ardından 14, 15, 17 ve 29 Ekim tarihlerinde de sahnelenecek. Müziğini Turgay Erdener’in bestelediği eser, ilk kez 1998’de Ankara Devlet Opera ve Balesi tarafından, o dönemki Atatürk Kültür Merkezinde sahnelenmişti. Eser, 28 yıl sonra İDOB’un yeni yorumuyla, aynı adı taşıyan yeni binada yeniden hayat buluyor.

Afife Jale, Müslüman kadınların sahneye çıkmasının yasak olduğu yıllarda bu yasağı fiilen delen ilk kadın oyuncu olarak Türkiye sahne tarihinde bir dönüm noktası kabul ediliyor. Yaşamının son dönemini yoksulluk ve yalnızlık içinde Bakırköy Akıl Hastanesinde geçiren Afife Jale, 1941’de burada hayatını kaybetmişti.

Beyhan Murphy’nin librettosu da hikâyeyi bu son dönemden başlatıyor. Bakırköy’de, bütün yetilerini yitirmiş hâlde, “gölgeler” olarak adlandırılan hasta bakıcılarının gözetiminde yaşayan Afife, hayatının dört dönemini hatırlıyor. Her dönemin kendine ait bir rüyası var; son dönemde bu rüya bir kabusa dönüşüyor. Geriye dönüşlerle ilerleyen anlatı, Afife’nin ilk aşkı Ziya’nın kollarında hayata veda etmesiyle sona eriyor.

Afife’nin hayatındaki dört dönem, sahnede dört ayrı dansçı tarafından canlandırılıyor. Bu dönemler, karakterin adına eklenen renklerle (Altın, Kırmızı, Mor ve Gümüş Afife) birbirinden ayrılıyor.

İDOB Orkestrasını İbrahim Yazıcı yönetecek. Prodüksiyonun dekor tasarımı Efter Tunç’a, kostüm tasarımı Bahar Korçan’a, ışık tasarımı Cem Yılmazer’e, video tasarımı ise Aisha Hajiyeva’ya ait. Gösterilerde dansçılar dönüşümlü olarak sahne alacak.

“Afife”

Müzik: Turgay Erdener

Libretto ve koreografi: Beyhan Murphy

Orkestra şefi: İbrahim Yazıcı

Dekor tasarımı: Efter Tunç

Kostüm tasarımı: Bahar Korçan

Işık tasarımı: Cem Yılmazer

Video tasarımı: Aisha Hajiyeva

Dansçılar (dönüşümlü):

Afife: İlke Kodal, Melike Manav

Üç Gölge (bakıcılar): Emre Karaca, Ahmet Şahin, Taner Güngör, Mert Aksu, Tuğrul Savaşçı

Altın Afife: Berin Günay, Aslı Ulu

Kırmızı Afife: Gizem Atik Tuncay, Büşra Ay, Nisa Deniz Ekmekçi

Mor Afife: Deniz Kılınç Tunçeli, Büşra Ay, Aslı Ulu

Gümüş Afife: Berfu Elmas, Berin Günay, Naz Kurtuluş

Ziya (kuzeni): Berkay Günay, Matthew Solovieff

Mehmet Ali (nazır): Mustafa Özmen, Alican Güçoğlu, Oliver Spence

Dr. Suat (doktor): Arda Erkara, Berkay Günay

Selahattin Pınar (eşi): Batur Büklü, Arda Erkara

Methiye (annesi): Ayşe Kıran

Hidayet (babası): M. Nuri Arkan

Eliza Binemeciyan (aktris): Zuhal Karaca, Şeyda Duran, Eda Y. Dürüm

Behiye (ablası): Eda Y. Dürüm, Melis Gülmen