Simitçi, kahveci, gazozcu… Hepsi de yasak şina şina nay!
Telsizden armağan edilen şarkılarla yayın hayatına başlayan Polis Radyosu’nun 73 yıllık tarihi kitap oldu. Emniyet Genel Müdürlüğü Radyo Şube Müdürlüğü’nde görevli Umut Sarıarslan’ın yazdığı kitapta, pek çok ilginç sansür hikâyesi de yerini aldı. Yasaklanan şarkılar arasında Sezen Aksu’nun içinde “Simitçi, kahveci, gazozcu” ve “Lüküs kamarada kimler oturur… “ sözleri geçen Şinanay şarkısı da var.
Umut Erdem’in Hürriyet’te yer alan haberine göre, 15 yıl süresince görev yaptığı TPR’nin tarihini yüksek lisans tezi olarak hazırlayan Umut Sarıaslan, bu çalışmayı daha sonra 615 sayfalık kitaba dönüştürdü. Kitapta, 1952’de Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde kurulan radyonun, Soğuk Savaş yıllarından dijital çağın çoklu platform yapısına uzanan serüveni arşiv belgeleri, resmi kayıtlar ve radyo bünyesinde görev yapmış ya da emekli olmuş 29 çalışanla yapılan derinlemesine görüşmeler ışığında analiz ediliyor.
Hürriyet gazetesi Nobel Yayıncılık’tan kitaptaki ilginç anekdot ve uygulamaları derledi:
– TRT, bizi çok dikkatle dinlerdi. Sözlü programlarda polisi ilgilendirmeyen bir şey yaptığımızda hemen ararlardı. Yayınlara son verilmesini talep eden TRT, 1971’de suç duyurusunda bulunmuştur.
– Burhan Çaçan’ın türküsünün sözlerinde ‘Yâr gözlerin yemyeşil, yanıyor ışıl ışıl. Yârin üstü açılmış uyuyor mışıl mışıl’ ifadeleri vardı ve geçmedi kuruldan. ‘Yârin üstü açılmış’ müstehcen bulunmuş.
– Ahmet Kaya yasaklı bir sanatçıydı. Fatih Kısaparmak müzik piyasasına yeni çıkmıştı ve sesi de Ahmet Kaya’ya benzerdi. ‘Kilim’ şarkısını radyoda çalınınca emniyet müdürümüze hemen telefon açmışlar, “Ahmet Kaya yasaklı, neden radyoda çalıyorsunuz?” diye.
– Kitapta yer alan bir program taslağında üzeri çizilerek sansürlenen şarkılara da yer verildi, bu şarkılar arasında Levent Yüksel’in ‘Kadınım’ı, Oya Bora’nın ‘Ara Beni’, Tolga Çandar’ın ‘Çökertme’si, Yeşim Salkım’ın ‘Ben Yoldan Gönüllü Çıktım’ı, Zuhal Olcay’ın ‘Dünden Sonra’sı, Mahsun Kırmızıgül’ün ‘Âlem Buysa Kral Sensin’i, Sezen Aksu’nun ‘Beni Kategorize Etme’si, Semiha Yankı’nın ‘Seninle Bir Dakika’sı, Burak Kut’un ‘Benimle Oynama’sı, Aşkın Nur Yengi’nin ‘Pembe Dizi’si, Sezen Aksu’nun ‘Şinanay’ı da var.
– 1970 sonrası, dönemin Ankara sıkıyönetim komutanı aradı. Ülkücülerin “Çırpınırdı Karadeniz” ve sözlerini Sabahattin Ali’nin yazdığı “Aldırma Gönül”ün neden çalındığını sordu.
– TRT’nin aksine arabesk şarkıları yayınlayan Polis Radyosu, Müslüm Gürses’in şarkılarıyla kendini “çizme” olayları artınca Müslüm Gürses’e yasak getirdi.